Planeta Ziemia

Planeta Ziemia

Litosfera to zewnętrzna część globu, po której chodzimy i którą w najróżniejszy sposób wykorzystujemy. Kontakt nasz z litosferą jest tak samo powszechny jak z atmosferą, choć równie mało postrzegany. Zainteresowanie budzą dopiero katastroficzne przejawy procesów litosferycznych: wybuchy wulkanów, trzęsienia ziemi. Polska jest szczególnym miejscem w Europie (Fig. 1, 2).

Planeta Ziemia

Wizja Ziemi w naszym codziennym wyobrażeniu to zazwyczaj obraz świata, w którym rozgrywa się życie człowieka i w którym umownie wyróżniamy 3 sfery: biosferę, hydrosferę i atmosferę. Spojrzenie bardziej wnikliwe każe nam dodać do tego jeszcze jedną sferę, obejmująca to wszystko, co ukrywa się pod naszymi stopami, czyli świat skał, w których zapisała się historia Ziemi. Dopiero powiązanie oddziaływań tych 4 sfer pozwala nam zrozumieć geosystem czyli zbiór wzajemnie powiązanych procesów, które kształtują Ziemię.

Planeta Ziemia

W pierwszej dekadzie XXI wieku pasjonujemy się wystrzeleniem kolejnej rakiety krążącej wokół Ziemi lub zdobywaniem informacji o pozostałych planetach Układu Słonecznego. Zastanawiamy się nad możliwością istnienia życia, w ziemskim jego rozumieniu, na innych planetach.

Planeta Ziemia

Ziemia jest jedynym zakątkiem niewyobrażalnie ogromnego Wszechświata, o którym z pewnością wiadomo, że istnieje w nim życie, łącznie nazywane tu biosferą. Składa się ona z mniejszych jednostek: gatunków zawierających osobniki. Opisano około 2 milionów żyjących dziś gatunków, ale szacunkowe oceny wskazują, że jest ich znacznie więcej; od 5 do 50 milionów. 

Planeta Ziemia

Gleba stanowi zewnętrzną powłokę litosfery, składającą się z fazy stałej, gazowej i ciekłej, będącą swoistą "skórą" naszej planety. Występuje we wszystkich ekosystemach lądowych oraz w płytkowodnych ekosystemach wodnych. Rozwija się pod wpływem czynników i procesów naturalnych, uwarunkowanych klimatem

Planeta Ziemia

Ocean ! Obszar wód, pokrywający w ok. 70% powierzchnię ziemskiego globu (Fig. 1). Jego toń zawiera nieprzebrane ilości użytecznych człowiekowi zasobów żywnościowych ziemi. Jego dno dostarcza gospodarce światowej niezbędne ilości energetycznego i przemysłowego surowca.

Planeta Ziemia

Jedynie najbardziej zewnętrzna powłoka Ziemi jest dostępna naszym bezpośrednim badaniom. Głębokie doliny rzeczne, kaniony, kopalnie, sięgają głębokości zaledwie kilku kilometrów, a najgłębsze odwierty badawcze ok. 10 km. Jest to niewielki ułamek promienia Ziemi, który wynosi 6371 km.

Planeta Ziemia

Megamiasta to jedna z charakterystycznych form przestrzennej organizacji społeczeństw XXI wieku. Nie jest to wprawdzie twór nowy; wielkie skupiska miejskie - Londyn, Paryż, Nowy Jork, Tokio, ukształtowały się w ubiegłych stuleciach. Nie one jednak będą określały wzorzec megamiasta już w nieodległej przyszłości. Ich miejsce zajmą gwałtownie rosnące aglomeracje miejskie Południa - krajów Trzeciego Świata.

Planeta Ziemia

Rozwój cywilizacji na Ziemi jest nierozerwalnie związany z wykorzystaniem surowców mineralnych. Najwcześniej korzystano z wody, krzemieni i soli. Woda była czynnikiem decydującym o miejscu zamieszkania, a także powstawaniu głównych dróg migracji. Krzemienie, a także inne jednorodne skały były niezbędnym tworzywem dla prymitywnych narzędzi i broni już 2 mln lat temu.

Planeta Ziemia

Klimat jest kształtowany przez wzajemne oddziaływanie powierzchni Ziemi i jej atmosfery, ale najbardziej istotny jest przepływ energii, której głównym źródłem jest Słońce. Cyrkulacja atmosferyczna, prądy morskie i zmiany stanu skupienia wody są najważniejszymi czynnikami zmian klimatu.